Çı wext, Suheyb qey hicreti tedarikê xu vineno u kuweno rayır.
Homayi, qey hicret izin dabı Bısılmanan. Ino mısade ra dıma Bısılmaneyi tek u tek ya zi qefle qefle kuweni rayır şıni Medine beni macir. Suheyb, Mekke dı zaf zehmet u eziyet diyên. Ey zi waştên ıno zulım ra wa bıxelısiyo. Tıkê çımeyan gore goya Suheyb zi Pêxemberê ma u Hezreti Ebubekir dır hicret kerdên; la gure zaf omê ecele. Dıma Suheyb, seni’g fırsend kot ey dest Hezreti Eli dır kot rayırê hicreti u Kuba dı rêsa Pêxemberê ma sılomê Homayi ey sera bo (Ebû Nuaym, I, 152).
Çı wext, Suheyb qey hicreti tedarikê xu vineno u kuweno rayır. Muşriki şınaweni Suheyb, koto rayır ho şıno Medine. Cad nışeni astoranê xu şıni verê ey geni u rayırê ey bırnêni. Suheyb, tiranê xu tore ra veceno keno tirkevanê xu. Wext muşriki ey ra beni nızd, inan ra vano:
“Ya Qureyşi! Şıma zani ez şıma miyan dı tirkevanêko namdar o. Eger şıma biyên mı ser wıllê ez tir erzeno şıma u ez şıma kışeno. Dıma ez kalmê xu onceno şıma dır dano piyor. Heta tiri mı bıqediyayi u kalmeyê mı bışikiyayo ez niverdeno şıma ra tukes duşê mı ra biyero.”
İnan miyan ra yo muşrik vano:
“Suheyb, xeyr a. Tı hına dest u lınganê xu şonê ti şıni. Wext tı omeyi Mekke çik malê tu çinbı. Tı ıno mal hemı ma miyan dı qezanç kerd. Ay ra ma niverdêni tu xu dır çik bıberi.”
Wext, muşriki ınay vani. Suheyb zi hemı malê xu caverdeno, hicret keno u dinê xu xelısneno. Seni’g ına xeber resena Pêxemberi ma hiri dor vano:
“Suheyb, tucaretê xu dı zaf kâr kerdo.” (İbn Sa‘d, III, 228).
İbn-i Kesir vano ına ayeta cêrin zi ıno amelê Suheybi ser nazil biya:
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْر۪ي نَفْسَهُ ابْتِغَٓاءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِۜ وَاللّٰهُ رَؤُ۫فٌ بِالْعِبَادِ
“(İnsanan ra) tıkê merdumi esti qey rızayê Homayi nefsê xu ra viyereni. Ellah, ebdanê xu ri zaf şıfqet o.” (Sureya Beqera: 207)
Suheyb, wext reseno Kubâ, uca dı sehabeyanê ezaban dır keyeyê Sa‘d lacê Hayseme dı maneno. Resûlullah, ey ensar ra Hâris lacê Sımme dır keno bıra. Suheyb, yo mude Suffe dı maneno. Dıma Pêxemberê Homayi yo keye dano ey.
Suheyb, merdumêko nişandar bı. Ey çı wext tir bıeştên hedef werte ra dên puri. Wı pawa Bedir, Uhud, Hendek hemı herbanê dı kıştê Pêxemberi ma dı ca geno. Wı ıni herb u ğezayan dı zaf egidi u merxasi keno. Ey mal u canê xu Pêxemberi kerd bı feda. Wı Medine, sefer u teber ça beno wa bıbo her tım kıştê Resulullahi dı biyên.
Wı, wextê xelifetiya Hezreti Ebubekir u Umeri dı qimet vineno, ey ri hurmet beno. Hezreti Umeri, Suheyb ra hes kerdên u qimet dên qala ey. Suheybê Rumi zaf dest akerde bı, insanan ri hol bı u werdar bı.
Hewêk Hezreti Umer, ey ra vano:
“Ya Suheyb, tı zaf wer danê insanan. Ino nibeno israf?”
Wı zi vano:
“Mı Pêxemberi ma sılomê Homayi ey sera bo şınawıt. Ey va: ‘Holyerê şıma o merdumo ki feqiro keno mırd u sılom geno u dano.”
Wext, Hezreti Umer nımac dı beno bırindar u qehır ver bermeno Suheyb teseli dano Umeri. Hezreti Umer, wefatê xu ra ver Suheyb, semedê gureyanê dewlet u kerdışê nımaci keno wekilê xu. Wext, Çı wext Hezreti Umer, wefat keno, nımacê ey cınaza Suheyb dano kerdış. Heta vicnayişê xelifeyê neweyi u biatkerdışê ey Suheyb, hiri roci tidıma mescid dı imamti keno u nımac dano kerdış.
Suheyb, wextê xelifetiya Hezreti Usman u Eli dı meseleyanê fitne u hetkariya siyasi ra xu duri geno, biteraf maneno u qey qediyayişê ıni hediseyan kuweno benate. Hezreti Suheyb, Serra Hicri 38 Aşma Şewal dı (Edar 659) 70 serrı dı Medine dı wefat keno. Nımacê ey cınaza Sa‘d Lacê Ebû Weqāsi dano kerdış u Cennetu’l-baqi dı heq beno.
…
Tıkê çımeyan dı hına viyereno:
Suheybê Rumî, serra 669 dı seferê İstanbul dı ca geno. Wextê agêrayişi dı Çorum dı neweş kuweno u uca dı wefat keno. Mıntıqaya Xıdırlık dı heq beno. Eyro ıno ca dı hem camiyêk hem nameyê Suheybi ra turbeyêk esta u şar şıno ına türbe ziyaret keno.[1]
La raşt hına niya!
Suheybê Rumi Medine dı wefat kerdo.
Ino ca teyna yo meqam o u şar ına baweri ser şına ziyar keno.
Suheyb lacê Sinani merdumêko hol, baş, mequl, muteqi, dest akerde u exlaq rınd bı. Rına zaf zerr hira u yarun bı. Derheqê ına yaruniya ey hına yo riwayet esto:
“Wext Suheyb, beno macir şıno Medine çıman ra neweş kuweno. Yo çımê ey zaf deceno. Wı pê ına deca xu yeno Kuba cayê Pêxemberi ma. Sehabeyêk xurma ano cematê maciran ri ikram keno. Suheyb, endêk veyşan o xurmayan lez a lez u mırd a mırd weno. Wext Pêxemberi ma ına menzera vineno peşmıriyeno u vano: ‘Ebu Yahya, çımê tı deceno; la tı xurmayan zi wenê.’ Suheyb zi yâri keno u vano: ‘Yâ Resulellah! Ez pê çımê xu yê nideceno weno.’ Ina cewabê ey weşa Pêxemberi ma şına u Pêxemberi ma u sehabeyi piya wuyeni.” (İbn Sa‘d, III, 228-229).
Tıkê riwayetan gore Suheybê Rumi, tersa xetakerdışi ra Pêxemberi ma ra hedis neqıl nikerdo. Rê rê tıkê merduman ey ra vato:
“Ma ri hedisanê Pêxemberi neqıl bıker.”
La ey qebul nikerdo vato:
“Ez derheqê ğeza u seferanê Pêxemberi u hediseyi sareyê mı ra viyerti eşkeno melumat bıdi; la ez vate/hedis ser a şıma ra çik neqıl nikeno.” (İbn Sa‘d, III, 229).
La tıkê riwayetan gore zi zey Ebdullah lacê Umeri u Câbir Lacê Ebdullahi sehabeyan u zey Saîd lacê Museyyebi, Ebdurrahman lacê Ebû Leylâ, Kâ‘b el-Ahbâr tebiiyan Suheyb ra hiris hedisi mukereri riwayet kerdi. (İbn Hazm, s. 103).
Ini hedisan ra hiri hedisi Sahihê Muslimi dı ca geni. Rına wayırê kıtabi süneni ki hedisi inan Kutubê Sitte dı ca geni inan zi kıtabanê xu dı ca dayo hedisan ki rawiyê inan Suheyb o (Yahyâ b. Ebû Bekir el-Âmirî, s. 138).
Suheybê Rumi, waya Ummê Seleme Reyta keynaya Ebû Umeyye dı zewıciyayo. Ummê Seleme cıniya Pêxemberi ma wa. Ino rıd ra Suheyb bacanağê Pêxemberi ma wo. Nameyê Hebib, Hemza, Sa‘d, Saleh, Seyfi, Abbâd, Usman u Muhammed dı şeş laci ey esti.
Ma Homayi ra wazeni wa zey Suheybi yo zerra sinaye u heskerdışê Pêxemberi ma ri nasib bıkero.[2]