Suheyb, sehabeyêko meşhur o. Wı pê ıni wırdi hedisan hetê Pêxemberi ma ra medıh biyo: “Kam, Homayi ri u axireti ri iman ardo dadiyêk seni oladê xu ra hes kena wa hına Suheybi ra h
Suheyb, sehabeyêko meşhur o. Wı pê ıni wırdi hedisan hetê Pêxemberi ma ra medıh biyo:
“Kam, Homayi ri u axireti ri iman ardo dadiyêk seni oladê xu ra hes kena wa hına Suheybi ra hes bıkero…” (İbn-i Mace, Sunen)
"Ê ki hê ver dê çar i: Miyanê Ereban ra ez, Suheybê Rumi, Selmano Faris, Bilalo Habeş.” (Sahihê Buxari)
…
Suheyb, hicret ra hiris serr vercu Musul ra nızd yo dew dı dadiya xu ra biyo. Ina dew kıştê Çemê Fırat (ya zi Dicle) dı ca gena. Wı bı loqmatikê Ebu Yahya yeno şınasiyayiş. Kunyeya Ebu Yahyayi hetê Pêxemberê ma ri ra diyaya ey. Nesebê ey hına wa: Suheyb lacê Sinani, Sinan lacê Maliki yo. Malik, keyeyê Nemri ra yo. Ino keye, keyeyanê qebileya Rebia ra yo keye yo.
Suheyb, bı esl u neslê xu Ereb o. Nameyê ey raştıkin Umeyre yo. Baco, Ruman nameyê ey bedılnayo kerdo Suheyb. Wı, zafyer bı nameyê Suheybê Rumi yeno zanayiş. Suheyb, merdumêko ri sıpi, por sur, aqıl, tigêraye u wayırê qebiliyet bı.
Wext Suheyb, tutêko qıckêk bı babiyê ey ya zi pirıkê ey semedê wezifeyêk şıno Besra. İta dı cayêko ê tedı maneni Bizansi erzeni uca ser. Zaf merdumi beni esir. Ini esiran ra yo zi Suheyb o. Wı, ıno sebeb ra bı serran erdê Ruman dı esir maneno. Yo mudetêko derg esir maneno. Bı urf u edetê Ruman beno pil, Rumki weş a weş museno. Xortiya xu dı wayirê ey, ey roşeno dano yo tucari. Ino tucar, qebileya Kelb ra yo. Ino tucar, Suheybi geno beno Mekke. İta dı Ebdullah lacê Cud‘ân et-Teymî ey, ıno tucari ra erıneno. Suheyb, bı destê wayırê xu yê newe ra beno azad; la anigeyreno nışıno welatê xu, Mekke dı maneno. Ebdullah u Suheyb piya tucarti keni. Suheyb, wextêko kılm dı beno wayırê mal u mulki.
Suheyb, Pêxemberti ra ver Muhammed aleyhi selam dı bıb şınas. İnan yobinan dır embazti kerdên. Çend serri benate ra şıno. Rocêk, Suheyb şınaweno dinêko newe ameyo u Muhammed aleyhi selam vano “Ez, Pêxember o!”
Suheyb, tesel keno u museno Pêxember ho keyeyê Erkami dı maneno. Miyanki şıno uca. Çı bıvino Emmar lacê Yasiri zi ho fekê beri do. Ey, Emmar, vercu ra şınasnên. Ey ra perseno:
“Emmar, xeyr a tı çı wazeni?”
Emmar zi ey ra perseno:
“La xeyr a tı çı wazeni?”
Suheyb vano:
“Ez wazeno, şiyeri zere u ez bınoi ıno merdum(Muhammed) çı wazeno. O çı vano, ez qayilo fekê ey ra bışınawi.”
Emmar vano:
“Ez zi ıno semed ra omiyayo.”
Wırdi piya ber kuweni u şıni rizere. Veciyeni huzurê Pêxemberi, suhbetê ey goşdari keni. Ê qali rınd u weşi misali şekeri zerra inan dı zey çıla berıqiyeni. Qelbê inan iman ri beno a. Wırdi zi uca kelimeya şehadet ani u beni Bısılmane.
Wext Suheyb u Emmar bawer ani u beni Bısılmane hema Bısılmaneyi nibiyê çoras teni. Riwayetan gore ê hot merdumi ki ıno wexto zor, ğıdar u wehş dı Bısılmantiya xu miyan nikeni eşkera vani Suheyb inan ra yo. Suheyb, Mekke dı nıştên ru; labelê qom u eqrebayi ey çinbi. Ê ki paşt bıdên cı, wayır cı veciyên çinbi. Ino rıd ra muşrıkan çım verda cı, gal eşt ey, da ey ri, heqeret kerd cı. Muşrikan zey Bısılmanan bikes u zeyifan wı zi berdên çol dı kuwên, kerdên zıt u zırxo asin deni pera. Wı nêni kıla tij ver. La zey Bilal, Hebbab, Emmar u Suheyb sehabeyan ıni işkenceyan ver sebır kerdên, lıng kerdên pit u imanê xu mehfeze kerdên; çunki inan zanên u bawer kerdên rayırê Cenneti pê zehmet, tengasi u musibetan dekerdeyo. Bı vateyê ayet, kam ıni tengasiyan ver sebır u tehemul bıkero ey ri mijdona cenneti esta. Ina çarçewa dı ayetêka bin dı Homa hına feman keno:
“Baco, inan ki badê (eziyet u) musibetanê xu hicret kerdo, dıma (rayırê Homayi dı) cihad kerdo u (tengasiyan ver) sebır kerdo mıheqeq Rabbê tu her çi ra dıma elbet bexışker o u rehmber o.” (Sureya Nehl: 110)
Riwayetan gore ına ayeta corin derheqê Suheybê Rumi, Bilalo Hebeşi u Emmarê Yasir dı nazi biya (Zehebî, c. II, 21).
Rocêk zey Suheyb, Hebbab u Emmar sehabeyi biwayıri u belengazi kuçeyanê Mekke dı geyreni. O wext çend qodaman u sermiyani muşrikan pê inan mexsari keni, qal kuweni inan u vani:
“Eka embazi Muhammedi ıni yê?”
Suheyb zi daymiş nibeno u cewab dano ıni muşrikan ıno çarçewa dı çiyêk vano:
“Eger yo Bısılmane feqir, zeyif u bikes bo ına nina menayê wı merdumêko qıc u biqimet o. Eger yo muşrik zi zengin, zıxm u qodaman bo ına nina menayê wı merdumêko pil u qimetdar o.”
Ino qaleştışê muşrikan u cewabdayişê Suheybi dıma ayeta cêrin nazil bena (Belâzürî, I, 181):
“Ino qeydê ser ma tıkê (Bısılmaneyi) pê tıkên (muşrikan) imtihan kerd ki wa pê vacên ‘Ê ki miyanê ma dı Homayi inan ri lutıf kerdo (meqam u qimet dayo cı) ıni yi?’ Kam ki şıkır keno Homa inan nizano?” (Sureya En‘âm: 53)
Riwayetan gore pili muşrikan Pêxemberi ma aleyhi selam ri xeber şıraweni vani:
“Eger tı (zey Bilal, Hebbab, Emmar u Suheybi) ê sehabeyanê feqiran, zeyifan u bikesan xu ra duri bıfini, inan bıfetılni ma yeni tu dır nişenu ru u ıno gure ser qısey keni.”
Ino teklifê muşrikan dıma ayeta cêrin nazil bena (İbn Kesîr, III, 254-255):
“(Ya Muhammed) Ê (merdumi) ki sersıbayi u şani Rabbê xu ri dua keni wazeni wa Wı inan ra razi bo inan ma fetıln. Hesabê inan ra tu ri mesuliyetêk çino u hesabê inan ra tu ri mesuliyetêk çino. Eger tı inan xu het ra bıfetılni tı zalıman ra beni!” (Sureya En‘âm: 52)
(Dona humar dewam kena)